Pedagogiek
in praktijk

In het nieuwe nummer

PIP129

Preventie van seksueel overschrijdend gedrag & meer…

PIP DIGITAAL LEZEN?

Honderden artikelen uit onze vakbladen, boeken en allerhande beleidsdocumenten. Gerangschikt in duidelijke categorieën en via de zoekfunctie razendsnel beschikbaar. pedagogiekdigitaal.nl

''Hoe dan!?'' (Redactioneel PIP 129, 2022)Handelingsperspectief bieden aan het veld, het staat bovenaan mij n to-dolijstje als adviseur bij het Nederlands Jeugdinstituut en dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Het was donderdagochtend 6.45 uur en ik had me aangemeld te komen spreken over het belang van informele steun tijdens het zogeheten Prinsjesdagontbijt in Soest.
‘Het is toch een beetje opvoeden hier en daar’Oudste kinderen die vanzelfsprekend zorg dragen voor hun jongere broers en zussen? Dat is iets van vroeger en niet van deze tij d, zo is de algemene mening. In kleine gezinnen in de Randstad staan oudsten er inderdaad niet echt bij stil.
De paradoxale rol van de opvoedingsdeskundigeProfessionele opvoedingsdeskundigen halen graag de uitspraak ‘It takes a village to raise a child’ aan, om te benadrukken dat ouders in de opvoeding van hun kinderen de steun van hun omgeving nodig hebben. Maar wat is daarin eigenlijk de rol van de opvoedingsdeskundige zelf?
Historisch redeneren, daar word je wijzer vanBetekenisvol geschiedenisonderwijs ontstaat als leerlingen vragen hebben over situaties die ze tegenkomen en als ze willen weten wat daarachter zit; als ze daar zelf historisch onderzoek naar doen en historisch leren redeneren. Lorien de Koning laat zien hoe leerlingen en leerkrachten dit samen kunnen aanpakken, met als voorbeeld de actuele vraag: ‘Waarom leggen onze boeren het land plat door snelwegen en distributiecentra te blokkeren? Hoe is dat zo gekomen?’
Interview Wouter PolsWouter Pols is altijd al geïntrigeerd geweest door de complexe relatie tussen pedagogische praktijk en theorie. Dat was al het geval als beginnend leraar in het speciaal onderwijs, later als opleider, als onderzoeker en auteur. Na zijn pensionering bleef hij actief als onderzoeker van pedagogische praktijken.
Preventie van seksueel overschrijdend gedragIntegere omgang is niet vanzelfsprekend, maar wel ontzet- tend belangrij k. Dit werd opnieuw duidelij k door de pij nlij ke onthullingen over seksueel grensoverschrij dend gedrag bij The Voice of Holland en de vele daaropvolgende meldingen bij slachtofferorganisaties. Ook bij de helpdesk van School & Veiligheid komen sinds de onthullingen meer meldingen binnen van seksuele grensoverschrij ding op scholen.
Trauma en veerkracht als achteraf-begrippenDe termen trauma en veerkracht zijn alledaagse begrippen geworden. Bas Levering houdt een tweetal ontwikkelingen in de wetenschap tegen het licht. Een aantredend Leids hoogleraar wil het vergroten van veerkracht van jongeren met jeugdtraumatische ervaringen tot een beleidsprioriteit in het volksgezondheidsbeleid maken. En het NRO subsidieert de ontwikkeling van Trauma- sensitief Onderwijs.
Welke geschiedenis schotel je leerlingen voor?Leerlingen weten te weinig van de geschiedenis terwijl ze dit vak toch hard nodig hebben om maatschappelijk mee te kunnen doen. Historicus en pedagoog Armand Heijnen is van mening dat het geschiedenisonderwijs niet is geholpen met nog meer voorschriften of van buiten te leren ‘kenmerkende aspecten’.

Nieuws

Paarse Vrijdag: 9 decemberAls we kijken naar de Nederlandse bevolking identificeert 10 tot 12% zich met één van de letters uit de lhbtiq+ gemeenschap. Dit komt neer op zo'n 1,7 tot 2 miljoen Nederlanders. Een heleboel mensen dus!
NIEUW | Bodypercussie. Grooven met groepen

Met meer dan zestig video's om zelf stap voor stap aan de slag te gaan!

Bodypercussie is van alle tijden, leeftijden en culturen. Het is een smeltkroes van ritme, dans, beweging en sociale interactie waar (bijna) iedereen aan kan meedoen, omdat je alleen je lijf nodig hebt.

NIEUW | Woelig gevoelig. Werken met reflexen bij onbegrepen gedragKinderen en jongeren die buiten de lijntjes kleuren – het zijn de dromers, de ‘snelle Jelles’, de clowntjes, de uitvinders, de helpers of de dwarslopers. Velen van hen belanden in het hulpverleningscircuit, omdat hun gedrag niet wordt begrepen of als lastig wordt gezien. Soms krijgen zij een diagnose als ADD, ADHD of autisme. Vaker worden ze gelabeld aan de hand van hun gedrag, zoals brutaal, depressief of angstig. Maar is dat terecht?
Hoe gaan kinderen om met stress, angst of verdriet? Nieuw | De verborgen krachten-serieIedereen die kinderen om zich heen heeft, thuis, in de klas, op de sportclub of in de therapiekamer, kan voorbeelden noemen van reacties van kinderen die ze niet zomaar thuis kunnen brengen. Ineens liep hij weg of ineens werd hij boos of ineens wil het kind geen speelafspraakje meer maken terwijl dat gisteren nog het allerleukste op de wereld leek. Lang niet altijd kunnen wij als volwassenen achterhalen wat er gebeurd is dat een kind zo ‘anders’ reageert.
In samenwerking met PiP: Middagsymposium Orthopedagogische HulpvragenSamen met PiP is het programma ontwikkeld voor het Middagsymposium Orthopedagogische Hulpvragen. Tijdens deze middag wordt het belang van het CREA-model en de theorie van orthopedagoog J.F.W. Kok besproken.
NIEUW | De kracht van spelJonge kinderen spelen de hele dag door. Dat mag, meer nog: dat moet! Spel is een krachtige context waarin kinderen met ondersteuning van een vaardige begeleider volop groeien. Spelbegeleiding is verkennen, verbinden en verrijken. Samen op pad gaan en leren van elkaar.
Week tegen Kindermishandeling: ‘Praat met elkaar’Gemiddeld zit in elke schoolklas één kind dat slachtoffer is van mishandeling. Dat is er één te veel. Samen hebben we de verantwoordelijkheid om de veiligheid van deze kinderen te vergroten. Maar hoe doe je dat? Daar vragen we expliciet aandacht voor tijdens de Week tegen Kindermishandeling. Door het delen van ervaringsverhalen, kennis en het organiseren van activiteiten tijdens de week bieden we je handvatten waarmee je jouw aanpak van kindermishandeling kunt versterken.
NIEUW | Grondleggers van de pedagogie(k)

‘Grondleggers van de pedagogie(k). Grote denkers over opvoeden: stemmen uit het verleden en hun weerklank in het heden en de toekomst’. Onder deze titel heeft De Vereniging tot Bevordering van de Studie der Pedagogiek (VBSP) haar tweejaarlijks congres gehouden. De foto op de voorkant van deze bundel symboliseert het onderwerp treffend: een opvoedeling omringd door bekende opvoeders/denkers zoals Janusz Korczak, Lev Vygotskij, Hannah Arendt en Henriëtte Pimentel.

 

Kinderen zijn voor meer verzekerd dan de meeste denkenIn Nederland is iedereen verplicht ten minste een basiszorgverzekering af te sluiten. Bij het krijgen van kinderen kun je deze kosteloos meeverzekeren. Let wel op: Kinderen zijn niet standaard meeverzekerd met jouw zorgverzekering. Het is belangrijk dat je binnen vier maanden na de geboorte je kind aanmeldt. Zo riskeer je geen onnodige kosten.
TA in de klas: ‘Waarom erger ik me zo aan die ene ouder?’Leraren in het basisonderwijs hebben een prachtig vak: het samen met ouders grootbrengen van kinderen en hen laten uitbloeien tot ‘mooie mensen’. Deze tijd vraagt daarin veel van leerkrachten. Ze krijgen te maken met meer kinderen met ‘problemen’ in de klas, ouders worden steeds assertiever en de samenleving legt van alles op het bordje van de basisschool. Hoe ga je hier als leraar mee om? De methode Transactionele Analyse (TA) kan leraren helpen.
Bij elkaar blijven | Verhalen over pleegzorg en de verbinding die blijftPleegzorg kun je beschouwen als een vorm van jeugdhulp. Of als een eeuwenoude manier waarop binnen een gemeenschap wordt gezorgd voor kinderen. Of als invulling van maatschappelijke betrokkenheid. Dat is het allemaal. Maar pleegzorg is vooral een verzameling verhalen over de manier waarop mensen zich verbinden met een kind dat niet bij hen geboren is.
In Marten Bergwerffs column ‘In de jeugdhulp’ uit PiP 129 ontbreekt de laatste alinea. Lees via dit bericht de volledige column.
'In hulp aan scholen in strijd tegen armoede is sportieve uitlaatklep hard nodig'Door de hoge inflatie hebben steeds meer mensen te maken met armoede. Ook op scholen merken ze dat steeds meer gezinnen geldproblemen hebben. Een vernieuwde handreiking voor scholen moet helpen om armoede te herkennen en bespreken. Het is belangrijk dat scholen sport en bewegen niet vergeten wanneer zij ouders helpen met vraagstukken rondom armoede. Sport en bewegen zijn een grote uitlaatklep voor veel kinderen en belangrijk voor de sociale participatie.
Vertrouwen in ieder kind | Oplossingsgerichte verhalen en werkvormen voor in de klas

Nu verkrijgbaar als e-book | De negen verhalen in Vertrouwen in ieder kind volgen de belevenissen van Mevrouw Olifant en Professor Aap. Zij proberen de inwoners van het bos te helpen bij het oplossen van de problemen waar ze tegenaan lopen, problemen die vragen om een verandering. Beiden hebben de beste bedoelingen. Professor Aap helpt de inwoners van het bos volgens de traditionele of de probleem-georiënteerde methode. Mevrouw Olifant hanteert de Oplossingsgerichte methode.

Nieuwe handreiking gezamenlijke huisvesting kinderopvang en onderwijsDe handreiking gezamenlijke huisvesting kinderopvang en onderwijs geeft gemeenten, scholen en kinderopvang inzicht in oplossingen voor knelpunten die binnen de huidige wet- en regelgeving ervaren worden bij de realisatie van gezamenlijke huisvesting. De handreiking gaat met name over het beter organiseren van gezamenlijke huisvesting en geeft tips voor financiering.
Presenteren = leuk! Auteur Pauline van Aken legt uit waaromPauline van Aken schreef in 2012 al een boek over presenteren voor volwassenen, maar zag dat kinderen ook erg kunnen worstelen met het geven van spreekbeurten. In dit interview legt Pauline uit hoe ouders en leerkrachten kinderen het beste kunnen ondersteunen bij het geven van presentaties.
Hulp bij hoogbegaafdheid in de klasNIEUWE AFLEVERINGEN | Hoe ga je om met een leerling die hoogbegaafd is? En wat kun je doen als een leerling komt thuis te zitten met een schooltrauma? In de podcastserie Een intense reis gaat Marije Hofland in gesprek met deskundigen gerelateerd aan het gelijknamige boek, waarin onder meer tips en adviezen staan voor ouders, leerkrachten en andere professionals die werken met hoogbegaafde kinderen.
Voor school en bso: week van de mediawijsheidVan 4 tot en met 11 november 2022 is het de Week van de Mediawijsheid. De campagne heeft dit jaar als thema ‘Like en cancel’, en gaat over het stimuleren van sociaal gedrag online. Het kan een uitgelezen moment zijn om extra aandacht te besteden aan het online gedrag en mediagebruik, zowel van de kinderen op de buitenschoolse opvang als leerlingen op school.
Strenge opvoeding vergroot kans op depressieKinderen, die een heel strenge, hardvochtige opvoeding hebben gehad, lopen meer risico op een depressie. Het verandert de manier waarop hun lichaam het DNA ‘leest’.
Boekentip| DyslexieSleutels: praktisch en straight-to-the-pointDeze dyslexietraining is ontstaan vanuit jarenlange individuele begeleiding van leerlingen met dyslexie in het voortgezet onderwijs en is als pilot op diverse scholen uitgeprobeerd en aangepast. De DyslexieSleutels zijn ontwikkeld om de zelfredzaamheid van leerlingen met dyslexie in de brugklas van het voortgezet onderwijs te vergroten.
De staat van het gezinIn de afgelopen maanden is er informatie verzameld die een indicatie geeft over hoe het met gezinnen gaat. Het gaat om bestaande, openbaar toegankelijke cijfers. Ook is er een peiling gedaan onder 515 ouders. De combinatie toont een opmerkelijk beeld: Het gaat relatief goed met Nederlandse gezinnen.
Kinderen met Down ontwikkelen zich beter met een speciale brilKinderen met het syndroom van Down zien niet alleen slecht in de verte, maar ook van dichtbij. Promotieonderzoek van Christine de Weger-Zijlstra van het Radboudumc toont aan dat deze kinderen veel beter zien met een bril die beide afwijkingen corrigeert. Met deze bril ontwikkelen ze zich bovendien beter.
Uit het vandaag verschenen boek 'Wij waren, ik ben. Weg uit Ruinerwold' blijkt nu dat Israel van Dorsten een maandlang de hulpinstanties heeft proberen te waarschuwen over de situatie op de boerderij in Drenthe. Israel en zijn broers en zussen leefden daar jarenlang ongeregistreerd en verborgen tot hij wist te ontsnappen en om hulp vroeg in een café.
Kan hypnotherapie kinderen met langdurige buikpijn helpen?De afdeling Huisartsgeneeskunde en Ouderengeneeskunde van het UMCG doet onderzoek naar een nieuwe behandeling van buikpijn bij kinderen. Het doel van het onderzoek is om te kijken of hypnotherapie als thuisbehandeling kan helpen bij kinderen met langdurige buikpijn die bij de huisarts komen. Alle kinderen van 7 t/m 17 jaar met langdurige buikpijn kunnen zich nu zelf aanmelden voor dit onderzoek, ook als ze nog niet bij de huisarts zijn geweest. Begin 2025 zijn de eerste resultaten van het onderzoek te verwachten.
Brede coalitie luidt noodklok over onderwijshuisvestingEen brede coalitie aan samenwerkingspartners in onderwijs en kinderopvang roept het kabinet op ‘echt werk te maken van onderwijshuisvesting’. In een manifest vraagt de coalitie om een structurele jaarlijkse investering van minstens 730 miljoen euro voor een integrale en programmatische aanpak van verouderde en slechte schoolgebouwen.
PO-Raad: verspreiding vluchtelingenkinderen moet minder lompDe PO-Raad vindt het niet te verteren dat er is gezeuld met dertig leerlingen van de nieuwkomersschool in het Limburgse Schinnen. De gezinnen van de kinderen kregen woensdag 28 september te horen dat ze de volgende dag al naar het tijdelijke opvang-cruiseschip in Velsen zouden verkassen. Daar was echter geen capaciteit om ze op te vangen, zodat ze weer terug moesten.
Nieuw | Autisme - vergeet de ouders nietNog niet zo lang geleden ontbrak in Nederland specifieke zorg voor kinderen met autisme. Onder meer daarom startte Raeger Autismecentrum tien jaar geleden met de behandeling en begeleiding van kinderen met autisme, onder het motto: ieder kind kan zich ontwikkelen. Ter gelegenheid van hun jubileum verschijnt nu dit boek.
CO2-meter verplicht in de klaslokalen, extra ondersteuning bij inzet luchtreinigersNu de coronabesmettingen weer toenemen, is het belangrijk om te zorgen dat alles uit de kast wordt getrokken om de ventilatie in alle scholen op orde te krijgen. Daarom moet in alle Nederlandse schoollokalen een werkende CO2-meter worden opgehangen. Ook krijgen scholen extra hulp en ondersteuning om luchtreinigers in te zetten. Dit heeft onderwijsminister Wiersma besloten.
Gratis schoolontbijt op 500 basisscholen met veel kwetsbare leerlingenOp 500 basisscholen met een groot aandeel kwetsbare leerlingen wordt per direct gestart met het aanbieden van gratis schoolontbijt. De ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Onderwijs stellen 5 miljoen euro beschikbaar aan het Jeugdeducatiefonds om gedurende vier maanden de leerlingen van deze scholen een goede start van de dag te geven.
Rens Rottier: 'Schoolleiders ervaren enorme hectiek in hun werk'

In 2019 verscheen de zesde druk van ons boek Onderwijs vraagt leiderschap. Met dat boek hebben we schoolleiders dicht bij hun kerntaken willen brengen. Waarbij we ons lieten inspireren door het Rijnlands denken, zoals o.a. Matthieu Weggeman dit verwoordde in zijn boek Leidinggeven aan professionals? Niet doen.

Sterke toename aantal leerlingen in speciaal onderwijs

Dit schooljaar gaan er meer leerlingen naar het speciaal onderwijs dan voor de invoering van passend onderwijs in 2014. Dat is opvallend, omdat die wetswijziging ervoor moest zorgen dat er meer leerlingen naar een reguliere school zouden gaan. Nog los van de toename is de vraag hoe deze leerlingen goed geholpen kunnen worden. Het nieuwe boek Wie moet er passen? Korczak voor passend onderwijs kan helpen bij het beantwoorden van die vraag.

Uit de handel? Wel digitaal!Soms is het moeilijk om aan een boek te komen dat uit de handel is. Dat terwijl het zo zonde is om al die relevante kennis over pedagogiek verloren te laten gaan. Om kennisverlies tegen te gaan, wordt de kennisbank Pedagogiek Digitaal uitgebreid met boeken. De komende tijd houden we je op de hoogte van alle werken die online te vinden zijn.