Pedagogiek
in praktijk

In het nieuwe nummer

PIP130

Het klimaat verandert. De opvoeding ook? & meer…

PIP DIGITAAL LEZEN?

Honderden artikelen uit onze vakbladen, boeken en allerhande beleidsdocumenten. Gerangschikt in duidelijke categorieën en via de zoekfunctie razendsnel beschikbaar. pedagogiekdigitaal.nl

''ONTMOETEN'' (REDACTIONEEL PIP 130, 2022)Op mijn negentiende koos ik ervoor pedagogiek te gaan studeren. Ik zag een documentaire over kwetsbare kinderen. Volgens Asselman en Offerman, die in deze PiP het begrip trauma nader definiëren, zijn dat kinderen die geleerd hebben dat ze zelf niet belangrijk zijn en dat anderen niet te vertrouwen zijn.
Jan van der Ploeg: ‘Het ontbreken van vriendschappen vormt een ernstig risico’Emeritus hoogleraar orthopedagogiek Jan van der Ploeg is 95 jaar oud. Drie jaar geleden overleed zijn echtgenote Sarie van der Ploeg-Hoek. Hij is nog niet van plan om met het schrijven van boeken te stoppen. Bas Levering sprak met hem over het belang van publiceren en over het belang van vriendschappen, waar zijn laatste boek over gaat.
Klimaatverandering baart kinderen en jongeren veel zorgen. Dat stelt ons als opvoeders en de pedagogiek in het algemeen voor prangende vragen. Het is zaak die vragen op te pakken. Opvoeders krijgen de verantwoordelijkheid om met duurzaam gedrag voor kinderen en jongeren een hoopvollere toekomst te creëren. Maar hoe doe je dat bij zo’n veelomvattend probleem?
Kennen is anders dan kunnenDe Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling is in 2013 ingevoerd en in 2019 aangescherpt om signalen en vermoedens van ernstig huiselijk geweld of kindermishandeling eerder en vaker in beeld te laten komen bij Veilig Thuis. De invoering en aanscherping van de meldcode maken deel uit van een breder maatschappelijk proces waarin een ‘cultuur van melden’ is ontstaan. Zo’n zogeheten meldcultuur heeft problematische aspecten (Janssens, Schout & Wienen, 2021). In dit artikel worden ervaringen van professionals met de meldcode besproken.
Trauma en veerkracht als achteraf-begrippenIn PiP 129 betoogt Bas Levering in zijn opiniestuk ‘Trauma en veerkracht als achteraf-begrippen’, dat de inmiddels alledaags geworden begrippen trauma en veerkracht vaak naar believen worden ingezet. Volgens hem is het zeer de vraag of ze in concrete gevallen echt iets verklaren.
Big Brother is watching your childrenMet de ellende van de toeslagenaffaire nog vers in het geheugen laat de IDFA-documentaire Moeders – over de Amsterdamse Top400-aanpak – bij velen de alarmbellen rinkelen. Ook hierbij leidde het gebruik van algoritmen voor de preventie van mogelijk later antisociaal gedrag tot willekeur, discriminatie en stigmatisering in de aanpak van jongeren.
Natuur als pedagogisch instrumentWanneer kinderen in de vrouwenopvang of maatschappelijke opvang wonen, staat hun leven op z’n kop. Na een vaak plotselinge verhuizing moeten ze hun draai vinden in een nieuwe omgeving. De fysieke inrichting van opvangplekken is bovendien een bekende extra stressor voor kinderen: de kamers zijn vaak klein en gehorig, gezinnen moeten soms de woonkamer of keuken delen met andere gezinnen en er zijn weinig plekken waar kinderen kunnen spelen. Wanneer kinderen in de vrouwenopvang of maatschappelijke opvang wonen, staat hun leven op z’n kop.

Nieuws

NIEUW | Gespreksvaardig in ggz en social workDit praktische boek helpt bij het begeleiden van communicatie. Een veilige relatie, gelijkwaardig contact maken vanuit een open belangstellende houding, is een basisvoorwaarde. Echter is het ook belangrijk dat het gesprek een structuur heeft, zodat je niet verzandt in het verhaal. Dit boek biedt hiervoor een flexibele methode.
NIEUW | Vier wegen naar motivatie. Werkboek motiveren is te leren

“Ze doen helemaal niks”
“Het zit er wel in, maar het komt er niet uit”

Herken je dit? Wil je weten hoe je jouw leerlingen meer kunt motiveren?

Als je leerlingen niet gemotiveerd zijn is het hard werken voor de leraar. Je hebt het gevoel dat je voortdurend loopt te trekken terwijl de leerlingen lekker meeliften. Dat is zonde van jouw energie en jammer voor de leerlingen. Wat kun je doen?

Nationale Voorleesontbijt 2023 en Stichting De Jonge Nieuwkomers: wethouders lezen voor

Voor de jonge nieuwkomers van De Fakkel wordt 25 januari extra speciaal. Nadat zij in hun pyjama voor het Voorleesontbijt aanschuiven, worden zij voorgelezen door twee wethouders. Tijdens het Nationale Voorleesontbijt wordt voorgelezen uit prentenleesboek Kat Kaat is weg. Ook ontvangt de school een speciaal pakket dat kinderen helpt om spelenderwijs sneller Nederlands te leren. De Fakkel van basisschool Het Rinket in Heemskerk is een centrale opvangklas voor nieuwkomers. De actie komt tot stand in samenwerking met de stichting De Jonge Nieuwkomers.

Collectieve ambitie, moed en aan de slag met jezelf. In gesprek over werken in onderwijs

Werken als bestuurder in het onderwijs is uitdagend, maar ook lastig. De auteurs van Stap voor stap naar stevig leiderschap hebben hier vanuit verschillende rollen in het onderwijs ruime ervaring mee. Het boek dat zij schreven is een praktische handreiking voor leidinggevenden in het onderwijs. De stapstenen helpen je als bestuurder. Als aanvulling op het boek is ook een serie video's verschenen, omdat het vandaag 'Internationale Dag van het Onderwijs'  is extra aandacht voor deze video's.

 

NIEUW | Ontspanning voor leerkrachten. Een zelfhulpboek om stress te verminderenJe hebt één van de mooiste beroepen van de wereld gekozen. Toch voelt dat soms niet zo. Veel leerkrachten ervaren stress en vermoeidheid. Er is zelfs een groot risico op een burnout. Dit is een zelfhulpboek: een boek waarmee je direct aan de slag kunt om je stress te verminderen. Van tijdsmanagement en het vinden van de juiste balans tussen werk en privé tot het verhogen van je emotionele intelligentie en het motiveren van je leerlingen; je vindt het allemaal in dit boek.
'Docenten overwerkt én leerlingen overstrest'Veel leerkrachten ervaren stress en vermoeidheid. Het probleem wordt steeds groter. Het aantal medewerkers dat uitvalt met een burn-out is het grootst in het onderwijs. Ook leerlingen ervaren stress. Maar liefst 46 procent heeft hier last van, constateerde het Trimbos-instituut eerder. Albert Mark van Leeuwen pleit daarom in de Volkskrant voor een ‘goedkope oplossing’ om leraren en leerlingen te beschermen.
NIEUW | Psychisch ontregelde kinderenHoe krijg je zicht op de hulpvraag van een psychisch ontregeld kind? Peter van der Doef laat in Psychisch ontregelde kinderen zien dat hiervoor vier elementaire processen belangrijk zijn: cognitieve, relationele, emotionele en adaptieve processen. Deze processen spelen een rol in de ontwikkeling van ieder mens en krijgen bij psychische ontregelingen een specifieke invulling.
Ramp dreigt: ’40 procent van sociaal werkers overweegt vertrek’De uitstroom van sociaal werkers is hoog. Onderzoeker Marc Hoijtink vreest met grote vreze. De uitstroom is in meerdere opzichten een groot probleem. Niet alleen voor de hulpbehoevenden, maar (op termijn) ook voor het functioneren van de democratie, stelt Hoijtink. Hij vreest dat het sociaal domein voor te veel sociaal werkers op te veel plekken een giftige, demotiverende cocktail is die zij niet meer lusten.
Ongehuwde en niet geregistreerde ouders vinden het vaak lastig om zelf het gezamenlijk gezag aan te vragen. De overheid vindt het belangrijk dat gezamenlijk gezag makkelijker wordt geregeld. Want meer dan de helft van de eerstgeboren kinderen worden geboren buiten het huwelijk of geregistreerd partnerschap. Daarom wordt per 1 januari 2023 de wet gewijzigd.
PIP 130 nu verkrijgbaar! Vriendschappen, het klimaat verandert, de opvoeding ook? & meer..'‘Het is zo boeiend om je te verdiepen in het leven van een ander. Niet alleen in theorieën, maar ook in het persoonlijke bestaan.’ Op 95-jarige leeftijd traint Emeritus hoogleraar orthopedagogiek Jan van der Ploeg, die onlangs een boek over het belang van vriendschap schreef, nog steeds te midden van zijn boekenvrienden zijn ontvankelijkheidsspier. Het interview illustreert wat het betekent om invulling te geven aan de meest basale behoefte ‘om te begrijpen en begrepen te worden’.
Kunstmatige tekstintelligentie-software ramp voor scholenOp 30 november 2022 bracht het bedrijf OpenAI 'ChatGPT' uit, dat een universele schrijversassistent is die verschillende soorten hoogwaardige output kan genereren, waaronder schoolopdrachten. De output (bijv. scripties/essays/artikelen) van ChatGPT is zo goed, dat een doorsnee student ChatGPT zal gebruiken om de meeste van de schoolopdrachten met kleine revisies te voltooien.
NIEUW | Het dappere durf-en-doe-boek. Hoe je door te oefenen minder bang wordt

Iedereen is wel eens bang of durft iets nog niet, dat is heel normaal. Maar als je iets eigenlijk wel graag wilt kunnen, maar nu nog te bang bent, dan kan je wel wat hulp gebruiken.

Het dappere durf-en-doe-boek, is een werkboek, speciaal geschreven voor kinderen tussen de 6 en 9 jaar, hun betrokken ouders/opvoeders, onderwijzers en/of hulpverleners.

Winactie!Zou jij het leuk vinden om de boekenkast op school te verrijken met een boek? Lees dan snel hoe je een van de geselecteerde vijf boeken van Uitgeverij SWP kunt winnen!
NIEUW | Werk samen! De professionele aanpak in het publieke domeinSamenwerking is de spil van bijna alle menselijke prestaties en hoort bij ons zoals vliegen hoort bij vogels. Vogels hebben geen hoogtevrees en vliegen op grote hoogte, zonder angst voor de diepte en de val. Hoe anders gaan wij om met samenwerking. Ook al hoort dit bij onze menselijke natuur, de diepte en de val houden ons voortdurend bezig. Broodnodige samenwerking wordt vaak vermeden of dichtgetimmerd in procedures en regels.
NIEUW | Waarom vriendschappen zo belangrijk zijnVriendschappen vormen een verrijking en verdieping van het leven. Dat geldt ook voor jongeren. Vriendschappen geven de sociale en emotionele ontwikkeling een ‘boost’. Met een vriendschap staan jongeren sterker in hun schoenen, kunnen ze het leven beter aan en leren ze zichzelf ook beter kennen. Vriendschappen hebben kortom een positieve invloed op tal van terreinen: van gedrag en leerprestaties tot welzijn.
Paarse Vrijdag: 9 decemberAls we kijken naar de Nederlandse bevolking identificeert 10 tot 12% zich met één van de letters uit de lhbtiq+ gemeenschap. Dit komt neer op zo'n 1,7 tot 2 miljoen Nederlanders. Een heleboel mensen dus!
NIEUW | Bodypercussie. Grooven met groepen

Met meer dan zestig video's om zelf stap voor stap aan de slag te gaan!

Bodypercussie is van alle tijden, leeftijden en culturen. Het is een smeltkroes van ritme, dans, beweging en sociale interactie waar (bijna) iedereen aan kan meedoen, omdat je alleen je lijf nodig hebt.

NIEUW | Woelig gevoelig. Werken met reflexen bij onbegrepen gedragKinderen en jongeren die buiten de lijntjes kleuren – het zijn de dromers, de ‘snelle Jelles’, de clowntjes, de uitvinders, de helpers of de dwarslopers. Velen van hen belanden in het hulpverleningscircuit, omdat hun gedrag niet wordt begrepen of als lastig wordt gezien. Soms krijgen zij een diagnose als ADD, ADHD of autisme. Vaker worden ze gelabeld aan de hand van hun gedrag, zoals brutaal, depressief of angstig. Maar is dat terecht?
Hoe gaan kinderen om met stress, angst of verdriet? Nieuw | De verborgen krachten-serieIedereen die kinderen om zich heen heeft, thuis, in de klas, op de sportclub of in de therapiekamer, kan voorbeelden noemen van reacties van kinderen die ze niet zomaar thuis kunnen brengen. Ineens liep hij weg of ineens werd hij boos of ineens wil het kind geen speelafspraakje meer maken terwijl dat gisteren nog het allerleukste op de wereld leek. Lang niet altijd kunnen wij als volwassenen achterhalen wat er gebeurd is dat een kind zo ‘anders’ reageert.
In samenwerking met PiP: Middagsymposium Orthopedagogische HulpvragenSamen met PiP is het programma ontwikkeld voor het Middagsymposium Orthopedagogische Hulpvragen. Tijdens deze middag wordt het belang van het CREA-model en de theorie van orthopedagoog J.F.W. Kok besproken.
NIEUW | De kracht van spelJonge kinderen spelen de hele dag door. Dat mag, meer nog: dat moet! Spel is een krachtige context waarin kinderen met ondersteuning van een vaardige begeleider volop groeien. Spelbegeleiding is verkennen, verbinden en verrijken. Samen op pad gaan en leren van elkaar.
Week tegen Kindermishandeling: ‘Praat met elkaar’Gemiddeld zit in elke schoolklas één kind dat slachtoffer is van mishandeling. Dat is er één te veel. Samen hebben we de verantwoordelijkheid om de veiligheid van deze kinderen te vergroten. Maar hoe doe je dat? Daar vragen we expliciet aandacht voor tijdens de Week tegen Kindermishandeling. Door het delen van ervaringsverhalen, kennis en het organiseren van activiteiten tijdens de week bieden we je handvatten waarmee je jouw aanpak van kindermishandeling kunt versterken.
NIEUW | Grondleggers van de pedagogie(k)

‘Grondleggers van de pedagogie(k). Grote denkers over opvoeden: stemmen uit het verleden en hun weerklank in het heden en de toekomst’. Onder deze titel heeft De Vereniging tot Bevordering van de Studie der Pedagogiek (VBSP) haar tweejaarlijks congres gehouden. De foto op de voorkant van deze bundel symboliseert het onderwerp treffend: een opvoedeling omringd door bekende opvoeders/denkers zoals Janusz Korczak, Lev Vygotskij, Hannah Arendt en Henriëtte Pimentel.

 

Kinderen zijn voor meer verzekerd dan de meeste denkenIn Nederland is iedereen verplicht ten minste een basiszorgverzekering af te sluiten. Bij het krijgen van kinderen kun je deze kosteloos meeverzekeren. Let wel op: Kinderen zijn niet standaard meeverzekerd met jouw zorgverzekering. Het is belangrijk dat je binnen vier maanden na de geboorte je kind aanmeldt. Zo riskeer je geen onnodige kosten.
TA in de klas: ‘Waarom erger ik me zo aan die ene ouder?’Leraren in het basisonderwijs hebben een prachtig vak: het samen met ouders grootbrengen van kinderen en hen laten uitbloeien tot ‘mooie mensen’. Deze tijd vraagt daarin veel van leerkrachten. Ze krijgen te maken met meer kinderen met ‘problemen’ in de klas, ouders worden steeds assertiever en de samenleving legt van alles op het bordje van de basisschool. Hoe ga je hier als leraar mee om? De methode Transactionele Analyse (TA) kan leraren helpen.
Bij elkaar blijven | Verhalen over pleegzorg en de verbinding die blijftPleegzorg kun je beschouwen als een vorm van jeugdhulp. Of als een eeuwenoude manier waarop binnen een gemeenschap wordt gezorgd voor kinderen. Of als invulling van maatschappelijke betrokkenheid. Dat is het allemaal. Maar pleegzorg is vooral een verzameling verhalen over de manier waarop mensen zich verbinden met een kind dat niet bij hen geboren is.
In Marten Bergwerffs column ‘In de jeugdhulp’ uit PiP 129 ontbreekt de laatste alinea. Lees via dit bericht de volledige column.
'In hulp aan scholen in strijd tegen armoede is sportieve uitlaatklep hard nodig'Door de hoge inflatie hebben steeds meer mensen te maken met armoede. Ook op scholen merken ze dat steeds meer gezinnen geldproblemen hebben. Een vernieuwde handreiking voor scholen moet helpen om armoede te herkennen en bespreken. Het is belangrijk dat scholen sport en bewegen niet vergeten wanneer zij ouders helpen met vraagstukken rondom armoede. Sport en bewegen zijn een grote uitlaatklep voor veel kinderen en belangrijk voor de sociale participatie.
Vertrouwen in ieder kind | Oplossingsgerichte verhalen en werkvormen voor in de klas

Nu verkrijgbaar als e-book | De negen verhalen in Vertrouwen in ieder kind volgen de belevenissen van Mevrouw Olifant en Professor Aap. Zij proberen de inwoners van het bos te helpen bij het oplossen van de problemen waar ze tegenaan lopen, problemen die vragen om een verandering. Beiden hebben de beste bedoelingen. Professor Aap helpt de inwoners van het bos volgens de traditionele of de probleem-georiënteerde methode. Mevrouw Olifant hanteert de Oplossingsgerichte methode.

Nieuwe handreiking gezamenlijke huisvesting kinderopvang en onderwijsDe handreiking gezamenlijke huisvesting kinderopvang en onderwijs geeft gemeenten, scholen en kinderopvang inzicht in oplossingen voor knelpunten die binnen de huidige wet- en regelgeving ervaren worden bij de realisatie van gezamenlijke huisvesting. De handreiking gaat met name over het beter organiseren van gezamenlijke huisvesting en geeft tips voor financiering.
Presenteren = leuk! Auteur Pauline van Aken legt uit waaromPauline van Aken schreef in 2012 al een boek over presenteren voor volwassenen, maar zag dat kinderen ook erg kunnen worstelen met het geven van spreekbeurten. In dit interview legt Pauline uit hoe ouders en leerkrachten kinderen het beste kunnen ondersteunen bij het geven van presentaties.
Hulp bij hoogbegaafdheid in de klasNIEUWE AFLEVERINGEN | Hoe ga je om met een leerling die hoogbegaafd is? En wat kun je doen als een leerling komt thuis te zitten met een schooltrauma? In de podcastserie Een intense reis gaat Marije Hofland in gesprek met deskundigen gerelateerd aan het gelijknamige boek, waarin onder meer tips en adviezen staan voor ouders, leerkrachten en andere professionals die werken met hoogbegaafde kinderen.
Voor school en bso: week van de mediawijsheidVan 4 tot en met 11 november 2022 is het de Week van de Mediawijsheid. De campagne heeft dit jaar als thema ‘Like en cancel’, en gaat over het stimuleren van sociaal gedrag online. Het kan een uitgelezen moment zijn om extra aandacht te besteden aan het online gedrag en mediagebruik, zowel van de kinderen op de buitenschoolse opvang als leerlingen op school.
Strenge opvoeding vergroot kans op depressieKinderen, die een heel strenge, hardvochtige opvoeding hebben gehad, lopen meer risico op een depressie. Het verandert de manier waarop hun lichaam het DNA ‘leest’.
Boekentip| DyslexieSleutels: praktisch en straight-to-the-pointDeze dyslexietraining is ontstaan vanuit jarenlange individuele begeleiding van leerlingen met dyslexie in het voortgezet onderwijs en is als pilot op diverse scholen uitgeprobeerd en aangepast. De DyslexieSleutels zijn ontwikkeld om de zelfredzaamheid van leerlingen met dyslexie in de brugklas van het voortgezet onderwijs te vergroten.
De staat van het gezinIn de afgelopen maanden is er informatie verzameld die een indicatie geeft over hoe het met gezinnen gaat. Het gaat om bestaande, openbaar toegankelijke cijfers. Ook is er een peiling gedaan onder 515 ouders. De combinatie toont een opmerkelijk beeld: Het gaat relatief goed met Nederlandse gezinnen.
Kinderen met Down ontwikkelen zich beter met een speciale brilKinderen met het syndroom van Down zien niet alleen slecht in de verte, maar ook van dichtbij. Promotieonderzoek van Christine de Weger-Zijlstra van het Radboudumc toont aan dat deze kinderen veel beter zien met een bril die beide afwijkingen corrigeert. Met deze bril ontwikkelen ze zich bovendien beter.
Uit het vandaag verschenen boek 'Wij waren, ik ben. Weg uit Ruinerwold' blijkt nu dat Israel van Dorsten een maandlang de hulpinstanties heeft proberen te waarschuwen over de situatie op de boerderij in Drenthe. Israel en zijn broers en zussen leefden daar jarenlang ongeregistreerd en verborgen tot hij wist te ontsnappen en om hulp vroeg in een café.
Kan hypnotherapie kinderen met langdurige buikpijn helpen?De afdeling Huisartsgeneeskunde en Ouderengeneeskunde van het UMCG doet onderzoek naar een nieuwe behandeling van buikpijn bij kinderen. Het doel van het onderzoek is om te kijken of hypnotherapie als thuisbehandeling kan helpen bij kinderen met langdurige buikpijn die bij de huisarts komen. Alle kinderen van 7 t/m 17 jaar met langdurige buikpijn kunnen zich nu zelf aanmelden voor dit onderzoek, ook als ze nog niet bij de huisarts zijn geweest. Begin 2025 zijn de eerste resultaten van het onderzoek te verwachten.
PO-Raad: verspreiding vluchtelingenkinderen moet minder lompDe PO-Raad vindt het niet te verteren dat er is gezeuld met dertig leerlingen van de nieuwkomersschool in het Limburgse Schinnen. De gezinnen van de kinderen kregen woensdag 28 september te horen dat ze de volgende dag al naar het tijdelijke opvang-cruiseschip in Velsen zouden verkassen. Daar was echter geen capaciteit om ze op te vangen, zodat ze weer terug moesten.
Nieuw | Autisme - vergeet de ouders nietNog niet zo lang geleden ontbrak in Nederland specifieke zorg voor kinderen met autisme. Onder meer daarom startte Raeger Autismecentrum tien jaar geleden met de behandeling en begeleiding van kinderen met autisme, onder het motto: ieder kind kan zich ontwikkelen. Ter gelegenheid van hun jubileum verschijnt nu dit boek.
Uit de handel? Wel digitaal!Soms is het moeilijk om aan een boek te komen dat uit de handel is. Dat terwijl het zo zonde is om al die relevante kennis over pedagogiek verloren te laten gaan. Om kennisverlies tegen te gaan, wordt de kennisbank Pedagogiek Digitaal uitgebreid met boeken. De komende tijd houden we je op de hoogte van alle werken die online te vinden zijn.