Ton Beekman was vanaf 1964 verbonden aan het Pedagogisch Instituut van de Rijksuniversiteit Utrecht. In 1972 promoveerde hij bij prof. Langeveld op een wetenschapstheoretisch proefschrift getiteld Dienstbaar Inzicht, waarin hij de praktische pedagogiek van zijn leermeester in een modern jasje stak. Na zijn benoeming tot lector ‘Theoretische pedagogiek en algemene methodologie van het pedagogisch onderzoek’ richtte hij zich in zijn onderwijs vooral op het democratiseren van de fenomenologische methode. De fenomenologie van de Utrechtse School uit de jaren vijftig leek vooral weggelegd te zijn voor literair begaafde, filosofisch onderlegde, geleerden. Beekman ontwikkelde een empirische fenomenologie, die elke pedagogiekstudent moest kunnen leren uitvoeren. Hij legde de werkwijze, samen met zijn leerling Karel Mulderij, uit in het handboek Beleving en ervaring, dat in 1977 verscheen. Beekman kan gezien worden als de initiator van het gebruik van kwalitatieve onderzoeksmethoden in de pedagogiek. Internationaal geldt hij als voorloper op dat terrein. Hij zette een groot aantal van zijn leerlingen op dat spoor. Hans Bleeker en Karel Mulderij deden onderzoek naar de voorwaarden voor een kindvriendelijke woonomgeving en later naar de leefwereld van motorisch gehandicapte kinderen. De proefschriften van Lennart Vriens over vredesopvoeding en van Marjan Margadant over de betekenis van de omgang van kinderen met dieren, leidden tot hoogleraarschappen op die nieuw ontwikkelde terreinen. Van de derde generatie theoretisch pedagogen was Beekman niet allen de oudste, maar ook de meest radicale.
De economische crisis van de jaren tachtig leidde tot ingrijpende reorganisaties aan Nederlandse universiteiten en die veroorzaakten ook in Utrecht een shake out van het kwalitatief onderzoek. In 1986 vertrok Beekman naar de universiteit van Ann Arbor in Michigan (VS), waar hij eerder als gastprofessor had gewerkt. Na zijn terugkeer in 1991 – hij was inmiddels gepensioneerd – kon hij de vele contacten met zijn oud-studenten aanhalen. Die contacten bleven tot zijn overlijden intensief.
De redactie van PiP zal zich hem herinneren als haar meest kritische lid. Onvermoeibaar bleef hij aandacht vragen voor thema’s als armoede, in zijn woonplaats Amsterdam had hij zich jaren ingezet voor een project voor daklozen. Hij bleef tot op zijn 87-ste vlijmscherp van geest. Persoonlijk was ik bijvoorbeeld echt jaloers op zijn formidabele leessnelheid. Als er weer eens een nagekomen stuk op de redactietafel viel, had hij het bij wijze van spreken al uit en zijn afgewogen oordeel klaar, voordat de andere leden het hadden kunnen oprapen. Maar de redactie als geheel zal toch vooral zijn warme wijze aanwezigheid bijblijven.
Bas Levering (hoofdredacteur PiP)
