'Als je ouders roken, dan is de kans groter dat je zelf ook gaat roken.' 'Roken is erfelijk bepaald.'
Dit blijkt maar ten dele waar te zijn. De genen wegen minder zwaar bij het beginnen met roken. Dan spelen omgevingsfactoren, zoals vrienden die roken, een veel grotere rol. Rookgedrag, zoals het aantal sigaretten per dag of de mate waarin tabaksverslaving optreedt is wel grotendeels genetisch bepaald. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Jacqueline Vink, die onder ruim zestienduizend tweelingen en hun familieleden vragenlijsten afnam. Na een groot DNA-onderzoek, aan de hand van speekselmonsters, wist zij ook te achterhalen welke chromosomen een rol spelen bij roken. Delen van chromosoom 6 en 14 zijn betrokken bij het beginnen met roken. Op chromosoom 3 vond Vink een gebiedje dat betrokken is bij het aantal sigaretten dat de roker per dag opsteekt. Een er is ook een chromosoom, 10, waarvan de genen zowel invloed hebben op het beginnen roken, als op de hoeveelheid die iemand gaat roken. Hoogstwaarschijnlijk leveren vele verschillende genen allemaal een kleine bijdrage aan een onderliggende gevoeligheid voor nicotineverslaving. Als iemand deze genen bezit, betekent dat niet dat die per se verslaafd raakt en blijft: wie nooit begint met roken, zal niet verslaafd raken. Omgekeerd kunnen rokers met een erfelijke aanleg voor nicotineverslaving, ook best stoppen met roken - al is dat voor deze groep waarschijnlijk lastiger.
Jacqueline Vink promoveert op 15 november 2004 aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Meer informatie: Dienst Communicatie, http://www.vu.nl.
