De organisaties beschuldigen de staat van het schenden van kinderrechten, doordat zij kinderen van uitgeprocedeerde asielzoekers geen verblijfsrechten toekent, deze kinderen van allerhande basisvoorzieningen uitsluit en soms zelfs in bewaring stelt.
Onder kinderen die vijf jaar en langer 'illegaal' in Nederland verblijven, troffen Kalverboer en Zijlstra een brede variëteit aan problemen tegen die samenhangen met hun kwetsbare positie als 'illegaal'. Sommige kinderen zijn 'onveilig gehecht' omdat ouders vanwege hun eigen problemen onvoldoende in staat zijn een affectieve relatie met het kind op te bouwen. Deze kinderen laten onrustig, druk of juist teruggetrokken, angstig gedrag zien en ervaren problemen in het contact met andere kinderen. De omgang met leeftijdsgenoten wordt bovendien bemoeilijkt doordat de asielzoekerskinderen hun leeftijdsgenoten geen deelgenoot kunnen maken van de problemen die ze in hun gezin ervaren. Veel asielzoekerskinderen zijn daardoor eenzaam.
Er zijn ook kinderen die niet goed worden verzorgd vanwege de opvoedingsbeperkingen van de ouders en de ontbrekende randvoorwaarden. Veel kinderen laten ontwikkelingsproblemen zien op verschillende levensgebieden. Verder concluderen de onderzoekers in het rapport dat er sprake kan zijn van 'parentificatie'; sommige kinderen nemen de opvoeding en verzorging van jongere kinderen op zich, wat hun eigen ontwikkeling in de weg staat.
De schoolse vaardigheden en ontwikkelingscompetenties die deze kinderen hebben ontwikkeld, zoals het leren van de taal, cultuur en het opbouwen van een sociale identiteit, gaan verloren als zij in het land van herkomst opnieuw moeten beginnen. Het onderwijs is in het land van herkomst sluit vaak niet aan op het onderwijs- en ontwikkelingsniveau van het kind, aldus de onderzoekers.
Deze kinderen kunnen geen invulling geven aan hun toekomst perspectief omdat ze niet weten waar hun toekomst ligt. De onderzochte kinderen zijn ingeburgerd en geworteld in de Nederlandse samenleving en zullen zich vaak een vreemde voelen in het land van hun ouders. Anderzijds ervaren deze kinderen dat de Nederlandse samenleving hen afwijst. Dit leidt bij veel kinderen tot een gevoel van schaamte en een zeer negatief zelfbeeld. De adolescenten zijn teleurgesteld en soms boos vanwege het Nederlands immigratiebeleid. De jongeren vragen zich af wat ze misdaan hebben en waar ze een dergelijke behandeling aan verdiend hebben.
De nota De schade die kinderen oplopen als zij na vijf jaar verblijf in Nederland gedwongen worden uitgezet kan worden gedownload via www.defenceforchildren.nl
