Door Bas Levering
De publicatie van Battle Hymn of the Tiger Mother in januari van dit jaar in de Verenigde Staten leidde daar al tot veel ophef. In het boek van Amy Chua gaat het om een harde confrontatie tussen de strenge Chinese en de softe Amerikaanse opvoeding. Wat op de achtergrond speelt, is niet moeilijk te raden. De ontluisterende neergang van de Amerikaanse en de onstuitbare opkomst van de Chinese economie worden rechtstreeks met de verschillende opvoedingsstijlen verbonden.
Amy Chua (1962), de dochter van Chinese immigranten, werd een jaar na de komst van haar ouders naar de VS geboren. De boodschap van haar boek hangt ze op aan het verhaal van de opvoeding van haar eigen dochters, Louisa en Sophia. Ze zit hen op een in onze ogen extreme manier achter de broek. Uitgangspunt is dat schoolwerk altijd voorgaat en dat cijfers onder de tien als onvoldoende gelden. Bij wiskunde moeten je kinderen twee jaar voorlopen op hun klasgenoten. In het bijzijn van anderen geef je nooit een compliment aan je kind. Als je kinderen in conflict komen met hun leraar of trainer kies je nooit de kant van je kind. Alle vrije tijd van Louisa en Sophia gaat op aan musiceren. Voor moeder Chua kunnen alleen piano en viool door de beugel. Andere instrumenten brengen de kinderen immers al gauw in verkeerde sferen. De dochters blijken muzikaal en worden door experts geprezen. Toch gooit de jongste op haar dertiende de kont tegen de krib. Amy Chua staat haar met pijn in het hart toe te stoppen met de viool op topniveau.
Het was bijzonder om te zien hoe Strijdlied van de Tijgermoeder al besproken werd in de Nederlandse dagbladpers voordat de Nederlandse vertaling beschikbaar was. Nergens trof ik een massieve afwijzing aan van de opvoeding met de zweep erover. Men gebruikt zo'n relaas vooral om bepaalde aspecten van de Nederlandse aanpak tegen het licht te houden of te herbevestigen. Het Algemeen Dagblad besteedde er als eerste aandacht aan en liet hoogleraar Trees Pels, deskundige op het gebied van de culturele diversiteit, aan het woord. 'Chua gaat te ver, maar als kinderen weten dat het gedrag van hun ouders een uiting van liefde is, is het geen probleem,' zegt Pels. Beatrijs Ritsema in NRC-Weekblad laat haar welwillende beschrijving van de aanpak van Chua volgen door een kritiek op de Nederlandse aanpak waarin van 'eisen stellen' geen sprake meer zou zijn. Ook sociaalpedagoog Kees Bakker wijst er desgevraagd in Trouw op dat er wel een tandje bij mag.
Ontwikkelingspsycholoog Steven Pont benadrukt in dezelfde krant dat wij de nadruk leggen op intrinsieke in plaats van extrinsieke motivatie. En psychotherapeut Theo van der Heyden zegt ronduit dat hij blij is dat we in Nederland de opvoedingsterreur van de jaren twintig en dertig kwijt zijn.
Bij het lezen van het verhaal van Amy Chua moet ik zelf vooral denken aan de verhalen van topsporters over hun bedorven jeugd. Bij de beelden van al die Chinese kinderen op pianoles, zie ik even alleen die honderdduizenden die het concertpodium nooit zullen halen. Dat wil niet zeggen dat de Amerikaanse opvoedingsstijl, waarop Chua haar pijlen richt, geen kritiek behoeft. Ons themadeel over hyperparenting staat er vol mee.
