Pedagogiek
in praktijk

''De noodzaak van continuïteit'' (Redactioneel PiP 127, 2022)

Lange relaties hebben onnoemelijk veel waarde, maar vragen wel onderhoud. Zo besluiten Engbersen, Jansen en Janssens hun essay Het geheim van de lange relatie over de noodzaak van continuïteit in het sociale domein (2022).
''De noodzaak van continuïteit'' (Redactioneel PiP 127, 2022)


 Het belang van langdurige relaties klinkt als een open deur, maar in de pedagogische prak tijk is er in de onderwijs- en jeugdhulporganisaties nog een wereld te winnen. Neem de zorgen over jongeren en hun mentale gezondheid. Angst en depressiviteit speel- den al vóór Covid, maar lijken vers terk t door de antisociale maatregelen vanwege Covid. Toch is de inzet van de onderwijsprak tijk en het lokale beleid gefocus t op het terugdringen van onderwijsachterstanden en niet op het versterken van sociale en pedagogische relaties. Scholen en zelfs het uitgaanscircuit klagen over jongeren die kortere lontjes lijken te hebben en moeten leren hoe je sociaal omgaat met elkaar. De New York Times bespreekt een onderzoek onder intern begeleiders waarin gerept wordt over meer f ysiek geweld tussen leerlingen, basale bezorgdheid over hun eigen veiligheid en het niet weten hoe sociale conflic ten met medeleerlingen te moeten oplossen: ‘Developmentally, our s tudent s have skipped over crucial years of social and emoti- onal development.’

Behalve de noodzaak om in de pedagogische prak tijk te werken aan langdurige pedagogische (professionele en onderlinge) relaties, roepen deze ontwikkelingen ook de vraag op naar een goede pedagogische context waarin kinderen veilig, kansrijk en gezond kunnen opgroeien. Ik vat dat graag samen in de cons tatering dat kinderen en jongeren moeten ervaren dat ze er echt toe doen, dat ze nodig zijn, in een eigen ver trouwde sociaalpedagogische omgeving. In het lectoraat Jeugd van Windesheim, waar ik lector ben, worden de thema’s rond context en relatie uitgewerkt vanuit het perspectief van normaliseren en ontzorgen van opvoedproblemen. Toen ik zo’n vijf jaar geleden werd gevraagd redactielid van PiP te worden, zag ik dit als een prachtige kans om mee te werken aan de verspreiding van de enorme diversiteit aan theoretische, ervarings- en prak- tijkkennis over prak tijkont wikkeling naar een pedagogische context en pedagogische relaties.

Hoe belangrijk het inbrengen van (theoretische, er varings- en prak tijkgerichte) kennis voor de pedagogische prak tijk is, komt in het inter view met Ruben Fukkink naar voren. Zijn meta-analyse naar ef fec ten van voor- en vroegschoolse educatie (V VE) in Nederland liet geen positieve ef fec ten zien. Dit heef t echter geen gevolgen gehad voor de inbreng van V VE programma’s in de prak tijk. In deze lijn noemt Fuk- kink ook het binnenkort te publiceren Amerikaanse onder- zoek naar (onderwijs)achterstandbestrijding (onder andere Perry Preschool). Hier laten de onderzoeksresultaten een nog ongemakkelijker waarheid zien, namelijk een negatief ef fec t. Segregatie is en blijf t een onderschat probleem dat je niet met een voorschools programma van anderhalf jaar kunt oplossen, concludeert Fukkink: ‘Als je inclusief wilt zijn en alle kinderen gelijke kansen wilt geven, dan moet je niet het zelfde geven, maar dan moet je sommige kinderen wat meer geven.’

Eenzelfde cons tatering doet Wil van Nus met betrekking tot schoolverzuim, de thuiszitters. Ondanks allerhande beleid blijf t het schoolver zuim toenemen. Ze pleit voor ‘geweldloos verzet’ van leerkrachten naar de ouders. Het gaat om het ontwikkelen van interesse en begrip voor ieders gedrag, waardoor relaties kunnen worden hersteld en samenwerking ontstaat. Die interesse en begrip voor het gedrag van ouders wordt in het artikel van Peter de Vries over ouders die hun kinderen s teeds meer beschouwen als prinsjes en prin- sesjes, ook naar voren gebracht. Hij vraagt om minder snel deze ouders te beoordelen en meer te duiden vanuit een aantal belangrijke maatschappelijke trends. Ido Weijers beschrijft hoe beleidsmakers tijdens de crisis van de afgelo- pen jaren het belang van kinderen juis t hebben ver waar- loosd (toeslagenaffaire, onhoudbare jeugdzorg, armoede, enzovoort).

Dat het in burgerschapsvorming en pedagogische relaties niet gaat om methodieken of inter venties maar om het leggen van verbindingen, laat het artikel van Semiha Sözeri zien. Door inzicht te geven in de pedagogiek van de moskee pleit ze voor het bouwen van bruggen met het onder wijs en daarmee de diverse leefwerelden van jongeren. In het artikel ‘Doen we het samen?’ van Marianne Wel- mers-van de Poll staan het zien en horen van kinderen en jongeren centraal in de intensieve ambulante gezinsonder- steuning. Daarin is nog een wereld te winnen en het vereist een extra investering in aandacht en werkrelatie van de gezinswerker en de kinderen in het gezin.

De diversiteit aan artikelen in dit PiP-nummer toont des te meer dat een langdurige relatie en continuïteit in de peda- gogische prak tijk – waar ik dit redac tioneel mee begon – helemaal geen open deur is, maar pure noodzaak!

Dorien Graas

Lees losse artikelen of de complete PIP via Pedagogiek Digitaalword abonnee of bestel hier het nummer in print.



Naar homepage