In de voorbereiding van het advies zijn een groot aantal deskundigen gehoord. Met de Raad heb ik het wel vaker aan de stok gehad omdat ze steevast aanbeveelt de onderwijsdruk op het jonge kind te verhogen. Wat de Raad in een eerdere nota ‘Een rijk programma voor ieder kind’ onder ‘spelend leren’ verstaat, is niet wat gewoonlijk achter die term schuilgaat. In het jaarboekje 2008 verdedigt zij onder andere de stelling dat je nooit te vroeg met onderwijs kan beginnen. Dat is apert onjuist. Als je te vroeg begint haalt het vaak niets uit, maar soms zijn de gevolgen groter. Dan kan het verkeerd aangeleerde nooit meer worden afgeleerd.
Dat ik me in mijn opvatting over de inrichting van het jonge kinderleven diametraal tegenover die van de Raad bevind wist ik al. Ik heb mij in mijn consultatie vooraf ook hardop afgevraagd waar de Raad zich in dit advies nu precies mee bemoeide. De Raad gaat volgens mij echt haar boekje te buiten en ze doet dat op een uiterst slinkse manier. ‘Basisschool uitgebreid met onderwijs aan peuters’ zou namelijk een correctere titel voor haar laatste advies zijn geweest. Door eerst een boekje open te doen over de gebrekkige kwaliteit van de kinderopvang kan zij het onderwijs als de reddende engel naar voren schuiven. Vanaf de leeftijd van drie jaar kunnen onze kinderen straks vijf ochtenden naar school en ontvangen daar dan een breed onderwijsaanbod. De Raad spreekt steevast over ‘pedagogisch aanbod’, maar dat is in dit geval echt een verkeerde term.
Sinds 2004 doe ik nu met mijn kenniskring Algemene Pedagogiek aan Fontys Hogescholen onderzoek in de kinderopvang. De kinderopvang is in Nederland, in tegenstelling tot in de Scandinavische landen bijvoorbeeld, nooit een door de overheid bekostigde basisvoorziening geworden. Tijdens de vorige economische crisis werd besloten dat de markt de opvang maar moest bekostigen. Ik had geen hoge verwachtingen van waartoe de mark in staat zou zijn. Er is een wereld voor mij opengegaan. In vergelijking met het vaak stoffige en bureaucratische onderwijs is de kinderopvang een frisse sector met een open oog heeft voor wat jonge kinderen nodig hebben. Bemoedigend om te zien dat als je je echt met kinderen bemoeit je niet om ze heen kunt. Het was heel mooi dat het kabinet Balkenende/Bos/Rouvoet de wel degelijk met de kwaliteit worstelende sector met een kwaliteitsimpuls van 40 miljoen bedacht. Daar wordt dus hard aan gewerkt.
Op 25 maart was er een ander rapport uitgekomen onder de titel ‘Dutch design’ geschreven door de zogeheten Taskforce Kinderopvang/Onderwijs, aangestuurd door de topmensen van maatschappelijke organisaties als FNV en MKB Nederland, maar ook de PO-Raad en VO-Raad. Het rapport probeert een samenhangende visie te ontwikkelen op de voorziening voor kinderen tussen 0 en 12 jaar. Ook over de inhoud van dit rapport ben ik niet onverkort enthousiast. Ook hier is veel druk op het jonge kind. Ook hier barst het van de bekende idolen als doorgaande lijnen, eenduidige pedagogische contexten en kenniseconomie. Maar hier worden onderwijs en opvang wel als gelijkwaardige partners gepresenteerd om de klus van het sluitende dagarrangement te klaren. Ik begreep dan ook dat Ina Brouwer, voorzitter van de MO-groep en van de Taskforce, heel goed toen zij in een reactie het advies van de Onderwijsraad ‘voorbarig en niet goed onderbouwd´ noemde.
Laat me nog één belangrijk argument tegen het ongebreidelde imperialisme van de Onderwijsraad inbrengen. Nu de politiek er in de nieuwe regeerperiode weer niet klaar voor is om iets aan de nadelige gevolgen van de verzuiling in het onderwijs te doen, moeten we beslist het terrein van de in het algemeen niet verzuild georganiseerde kinderopvang door het onderwijs laten overnemen. Een grotere stap achteruit kan ik op dit moment niet bedenken.
