Gebouwd voor verbinding. (REDACTIONEEL PIP 145, 2026)

De onderzoekers concludeerden dat mensen sociale interacties vooraf vaak onderschatten en daarom vermijden, terwijl ze in de praktijk juist veel positiever uitpakken. De publicatie kreeg dan ook de toepasselijke titel: Mistakenly seeking solitude (Epley, 2026). Het laat zien hoe kleine sociale keuzes een verrassend grote impact hebben op ons welzijn, in verschillende opzichten.

Op geluk: we zijn immers sociale wezens die elkaar fundamenteel nodig hebben. Op gezondheid: sociaal contact traint onze sociale en conflictoplossende vaardigheden, brengt ons tot bewegen, helpt somberheid tegen te gaan en geeft betekenis. Op verbondenheid: niet alleen weldadig voor het individu, maar volgens sociologen ook randvoorwaarde voor een gezonde democratie.

Kortom: als mens zijn we ‘gebouwd’ voor verbinding. Ook onze kinderen en jongeren. Juist daar wringt de schoen. Als volwassenen al het contact vermijden, welk voorbeeld geven ze dan aan kinderen en jongeren? Neem tieners, opgegroeid tijdens de sociaal schrale coronaperiode, of kinderen, omringd door schermen. Is er verband tussen dit gebrek aan live contact en de mentale worstelingen die we nu bij veel kinderen zien?

Door dit hele nummer loopt, zonder dat Daphne Clement en ik daar in de voorbereiding op aanstuurden, een rode draad van contact, elkaar zien en je gezien voelen, maar ook van het gebrek daaraan. In het interview vertelt Annemiek Harder te zoeken naar de kracht van het kind: waar zit zijn of haar passie? In plaats van jongeren snel als problematisch te bestempelen, kunnen we in lastige situaties beter niet alles direct willen oplossen. Problemen horen bij de tienertijd; daarvan valt veel te leren. Stijn Sieckelinck houdt een gloedvol betoog over het belang van investeren in jongeren door ouders en volwassenen. Ouders voelen zich soms onmachtig, maar hun betrokkenheid is hard nodig als ‘houvast, gids en perspectief tegen de chaos, keuzestress en onzekerheid van het nu’.

Savannah Boele, Anouk Mols en Ina Koning beschrijven hoe een doorgeschoten behoefte aan veiligheid ouders ertoe verleidt hun kinderen overmatig te surveilleren. Hiermee verhinderen ze dat hun kind leert om zelf verantwoordelijkheid te dragen.

Annelieke van Dijk schetst de hindernissen voor opgroeiende jongens om een stevig zelfbeeld op te bouwen wanneer zij geen inspirerend rolmodel hebben. Er zijn grote zorgen over de mentale gezondheid van jongens, zeker wanneer zij worden gegrepen door macho’s die zich manifesteren in de manosfeer. Gelukkig ziet Van Dijk ook mogelijkheden: wanneer positieve rolmodellen hen ondersteunen en jongens van betekenis kunnen zijn door bij te dragen aan verbetering van hun leefomgeving.

Carlijn Hoogeveen bracht jaren door in instellingen voor jeugdhulpverlening. Daar belandde zij soms in diepe contactuele dalen, maar ontmoette zij ook warme en betrokken mensen. Ze maakte een scherpe analyse van degenen die haar wel en niet verder hielpen. En ja: die scheidslijn heeft te maken met de rode draad van dit nummer. Ze verwerkte haar ervaringen in songs met ijzersterke teksten, waarmee ze optreedt op congressen en andere podia. We bieden haar graag een podium. Verder zorgt Anne de la Croix voor eyeopeners en betekenisvolle ontmoeting met ouders in de opleiding van hulpverleners. Els Elffers geeft een biografie van de ‘homo universalis’ Jan Geluk, die zich honderd jaar geleden opwerkte vanuit de Tholense klei tot allroud pedagogisch wetenschapper. Tess Schijvenaars en Geeske Strating belichten de rol van jongeren in burgerberaden, wat nog wel wat aandacht vraagt om hen tot hun recht te laten komen.

En natuurlijk zijn er onze columnisten, die met hun scherpe observaties en persoonlijke inzichten een breder perspectief bieden. Al met al weer een rijk palet aan perspectieven op het huidige pedagogische tijdsbeeld.

Bob Horjus

Redactioneel PIP 145. Bestel losse artikelen online via Pedagogiek Digitaal of word abonnee en ontvang o.a. een boek naar keuze en kortingen op geselecteerde bijeenkomsten!

Delen: