Pedagogiek
in praktijk

Over de samenleving die bij een strenge opvoeding past (Redactioneel PiP 71, februari 2013)

In het interview met Trouw-journaliste Iris Pronk in PiP 71 wordt mijn vermoeden bevestigd dat de trend van een nieuwe generatie ouders om strenger te willen zijn in de opvoeding is ingegeven door de groeiende drukte van de moderne tweeverdiener.

Door: Bas Levering

In mijn commentaar op het onderzoek in opdracht van het blad J/M, dat deze trend in de Nederlandse opvoeding bijna zes jaar geleden registreerde, heb ik op 23 augustus 2007 in Trouw gezegd: ‘De autoritaire opvoeding van de jaren vijftig komt niet meer terug, onderhandelen is nu eenmaal onderdeel van de opvoeding geworden. Maar ouders hebben het tegenwoordig zo druk met de combinatie werk en zorg, dat ze niet meer eindeloos met hun kinderen kunnen discussiëren. Dat is volgens mij een belangrijke reden voor de behoefte aan meer orde in het gezin.’
Hoewel de achtergrond een andere is, blijkt de oproep van minister Plasterk aan de Nederlandse ouders, die vorige maand zoveel reacties opriep, dus goed beschouwd gewoon aan te sluiten bij een al langer onder ouders bestaande trend. Zelf blijf ik overigens een vurig pleitbezorger van wat ik de polderopvoeding ben gaan noemen. Dat is een opvoeding die van meet af aan op samenwerking is gericht en waarin van meet af aan veel met kinderen wordt gepraat en zoveel mogelijk met de wensen van kinderen rekening wordt gehouden. ‘Zoveel mogelijk’ wil zeggen dat je bijvoorbeeld snapt dat tweejarigen te jong zijn om te onderhandelen en dat je ze in een onmogelijke positie brengt als je dat wel doet. Hoewel er aan het ‘trots op Holland’ allerlei bezwaren kleven, moeten we over de kwaliteiten van de polderopvoeding maar niet te bescheiden doen. Het gaat om een opvoeding die volwassenen oplevert die met anderen rekening houden; volwassenen die echt geïnteresseerd zijn in anderen, maar die ook weten wat ze zelf waard zijn. Het gaat om een opvoeding die aansluit bij een bedrijfscultuur waarin de jongste bediende hardop mag zeggen wat hij van de hoogste baas vindt. En wat meer is, in die cultuur zal die hoogste baas zo’n opmerking over zijn functioneren in welwillende overweging zal nemen.
Dát verschil met alle andere landen ter wereld lijkt me veel crucialer dan het hele debat over hoe streng de opvoeding moet en mag zijn. In de landen waar ik in de afgelopen jaren heb mogen lesgeven heerst in vergelijking met het onze een verstikkende hiërarchie. Dat geldt niet alleen voor China en Rusland, maar ook bijvoorbeeld voor België. Er heerst een bedrijfscultuur die echt teamwork onmogelijk maakt – terwijl teamwork noodzakelijk is voor de oplossing van de complexe problemen waarvoor wij ons in deze tijd gesteld zien. Als je binnen zo’n organisatiecultuur een idee wil aankaarten, moet je er beslist voor zorgen dat je dat op het juiste niveau doet. Want als je daarin fouten maakt, is de kans heel groot dat een hoger verantwoordelijke zich zo gepasseerd voelt dat je je idee voor eeuwig vergeten kunt.  Het beeld van de Hollandse jongste bediende is vanzelfsprekend niet overal in ons land realiteit, maar in al die buitenlanden is het eenvoudig weg volstrekt ondenkbaar.
Als het gaat om de prijs voor de meest ingrijpende organisatieverandering die ooit op democratische wijze tot stand gekomen is, gooien onze universitaire bestuurshervormingen van de afgelopen decennia hoge ogen. In 1972 werd de autoritaire hoogleraar door de Wet Universitaire Bestuurshervorming (WUB) van zijn absolute macht ontdaan en ontstond de platst denkbare organisatie, waarin niet alleen de studenten, maar ook het niet-wetenschappelijk personeel meebesliste over de inhoud van het studieprogramma. In 1997 werd de WUB afgelost door de MUB, de wet Modernisering Universitaire Bestuursorganisatie, waarmee de horizontale organisatie in een verticale werd omgezet, waarin niet alleen de studenten maar ook de hoogleraren hun zeggenschap verloren aan de almacht van de decaan op facultair niveau en de voorzitter van het College van Bestuur op het niveau van de universiteit. In die jaren negentig heb ik collega’s met niet al te goede herinneringen aan de studentenacties van de jaren zestig en zeventig hardop naar die jaren horen terugverlangen, omdat ze bij de al te volgzame jaren-negentig-generatie de betrokkenheid zo misten. Met de invoering van het marktmodel, ook in overheidsorganisaties, zijn op Amerikaanse leest geschoeide besturingsmodellen ingevoerd, die medewerkers degraderen tot aan te sturen raderen in de bedrijfsmachine. Wat is er terecht gekomen van de ruimte voor de professional waar de commissie-Rinnooij Kan in 2007 om vroeg? De vraag is of het nog wel zin heeft om tegen de roep om een strengere opvoeding in te gaan, nu die zo goed past bij wat velen als ideale samenleving zijn gaan zien. Om over de economische crisis maar te zwijgen.


Naar homepage







Reacties op dit artikel:


Jules Vismale
29 augustus 2016 - 21:19


Nou wil ik niettemin weer gaan reageren op mijn artikel bovenaan waar ik de strenge opvoeding van de vier stoute meiden, via hun collega-student in 1979 uit Scherpenzeel, had beschreven. Deze student deed me namelijk heel sterk denken aan Peter Pan uit de tekenfilmserie ‘The New Adventures from Peter Pan’ uit het tweede seizoen met als titel ‘Stuck’.
Een onvolwassen jongen als Peter Pan lijkt namelijk niet erg snel verliefd te worden maar hij had in deze serie ongeveer zes vriendinnetjes; Wendy Darling, Tiger Lily, Cynthia, Maia, Meera en het feetje Tinkerbell. Deze zes jongedames dachten in dit verhaal (terwijl Peter Pan in Londen zelf een keer verslaafd raakte aan computers en smartfones!) dat ze alles beter konden dan jongens door bij hun vijand kapitein Haak een magische sextant (navigatie-instrument) te gaan stelen!
Helaas bleken de meiden niet erg slim te werk te gaan (stelen is natuurlijk altijd verkeerd, zelfs bij een verderfelijk figuur) waarna zij allemaal in handen van de piraten vielen en Tinkerbell haar mond voorbij praatte door te beweren dat Peter Pan nooit meer zou terugkeren in Neverland. Wendy, Tiger Lily, Cynthia, Maia en Meera werden hierna allemaal met hun handen op de rug geboeid in het ruim opgesloten en Tinkerbell aan de sextant.
Als Peter Pan erachter was gekomen hoe verschrikkelijk dom deze zes dames precies te werk waren gegaan (het stelen van de sextant van zijn aartsvijand Haak had Peter Pan vast niet erg gevonden) dan had hij Wendy, Tiger Lily, Cynthia, Maia en Meera eigenlijk ook streng moeten opvoeden en om beurten over de knie nemen om de jongedames ieder een flink pak voor hun broek te geven zoals de student uit Scherpenzeel dat deed met Simone, Esther, Vivian en Bianca!
Alleen zou Peter Pan daarmee bij Tinkerbell meer moeite hebben omdat zij véél te klein is voor een portie billenkoek op de ouderwetse manier!
Dus bepaalde dingen zijn niet altijd zo simpel als ze lijken.

Jules Vismale
02 juni 2013 - 13:12


Wie aan kinderen begint is feitelijk verplicht om ze ook zelf op te voeden en met normen en waarden! Dat zelfs mijn generatie nog iets daarvan heeft meegekregen en ik talloze reacties op internet las over mensen die als kind nóg strenger zijn opgevoed is erg toepasselijk. Zo heb ik meerdere verhalen bekeken van mensen die als kind van hun strenge ouders, pleegouders, verzorgers of leraren nog een ouderwets pak voor hun billen kregen en zij dat naderhand niet eens vreselijk vonden! Zo moest een jonge onderwijsstudent ooit eind jaren '70, toen hij door vier jonge meisjes op appeltaart werd getrakteerd die van gestolen geld was gefinancierd, hen op zijn beurt een andere traktatie geven! De strenge vader van twee van die meiden, Vivian en Bianca en hun vriendinnen Esther en Simone, gaf de student de opdracht om het stoute viertal een ouderwets portie billenkoek te geven wat iets minder smakelijk was dan appeltaart! Om beurten werden de meiden (die al in de 20 liepen) bij de student over de knie gelegd en ze kregen allemaal een flink pak voor hun broek! In een ander verhaal werd een meisje van 18, Linda, die op een manege werkte met paarden en daar een berg rotzooi veroorzaakte met afvalwater, bij de strenge stalmeester Jan over de knie genomen en ook zij kreeg een enorm pak voor haar broek! Het meisje had n.b. in haar jeugd nog nooit eerder billenkoek gekregen, zelfs niet van haar ouders! Wat ik overigens ooit ook wél erg leuk vond was dat in een tekenfilmserie van Batman (The Animated Series) uit de jaren '90 diens vriend Robin een soortgelijke straf onderging. Robin, die eveneens in de 20 was en geen ouders meer had, moest toen een (door toedoen van de superschurk de Joker) gehypnotiseerde vrouw, Lisa Lorraine, uit haar trance verlossen. Lisa Lorraine (die zichzelf als een soort superhuisvrouw had verkleed, Mighty Mom genaamd) leek Robin echter meer te beschouwen als een ondeugende kwajongen daar ze zelfs zijn moeder had kunnen wezen en zij bleek ook sterker dan Robin die, net als Batman, altijd hoffelijk tegen vrouwen en meisjes moest zijn en hen niet mocht slaan. Lisa Lorraine dacht daar anders over en nadat ze Robin versloeg nam ze hem over de knie en onder het uitroepen van: "Stout joch! Jij krijgt van mama een portie billenkoek!", voerde ze dit daadwerkelijk bij hem uit! Robin zal later, net als de opgenoemde jongedames Vivian, Bianca, Esther, Simone en Linda, zo meer respect hebben gekregen voor een ouderwetse afstraffing die hij ongetwijfeld wel had verdiend, net als die ondeugende meiden die het naderhand erg leuk vonden!


Uw reactie, mening:
Vul het volgende veld niet in:
Naam:
Email:
Bericht:

Uw reactie is niet anoniem. Uw IP adres zal worden opgeslagen.